Afgelopen donderdag werd in de gemeenteraad de Voorjaarsnota 2026 besproken. Hieronder de eerste termijn van GemeenteBelangen Midden-Groningen door fractievoorzitter Jan Velthuis.

Voorzitter,

8 juni jongstleden heeft de coalitie hun coalitieprogramma gepresenteerd Samen Bouwen aan Morgen!

De wethouders kunnen aan de slag voor de periode 2026-2030.  Samen met de raad Bouwen aan Morgen zal een hele klus worden.

Zelfs met scherpe keuzes of politieke continuïteit blijven er krachten waar gemeenten weinig grip op hebben.

Jeugdzorg de kosten stijgen sneller dan rijksbijdrage. Besparingen uit de hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 zijn al in de ramingen verwerkt. Echter is de realisatie daarvan onzeker door beperkte sturingsmogelijkheden.

Vastgoed opgave, veel gemeentelijke gebouwen (zwembaden, sporthallen, scholen) die vaak ook nog eens zonder boekwaarde in de boeken staan, moeten wel verbeterd worden. Vervanging en verduurzaming drukken in de komende tien tot twintig jaar op begrotingen.

Uitvoeringskracht, te korten aan personeel en langlopende procedures waardoor projecten doorschuiven. Daardoor lijken begrotingen en jaarrekeningen optimistischer dan ze werkelijk zijn. Wellicht de discussie breder voeren over wat we wel doen en wat niet.

Dan het gemeentefonds daarvan stelt ROB dat de verdeling onvoldoende uitlegbaar en instabiel is. De verdeling gebeurt op basis van maatstaven (verdeelcriteria) maar sommige maatstaven zijn te dominant. Heldere normen ontbreken om tijdig bij te sturen.

Er liggen veel grote vraagstukken waar we gewoon nu in moeten investeren.  Echter investeren met reserves heeft alleen zin als je verder vooruitkijkt dan een raadsperiode.

De wettelijke begrotingshorizon is vier jaar. Maar als gemeente werken we aan scholen, infrastructuur, warmtenetten, maatschappelijk vastgoed een cyclus van zeker tien tot vijftien jaar.

Voor het jaar 2027 worden de negatieve saldi gedekt met een combinatie van dekkingsopties. Enerzijds wordt incidenteel vooruitgelopen op het jaarrekening -resultaat. Anderzijds wordt gebruik gemaakt van de reserve Toekomstige tekorten.

Daarmee wordt voldaan aan de eis van het eerste begrotingsjaar sluitend moet zijn.

Voorzitter, wij kunnen ons vinden in inzet reserve Toekomstige te korten.  Bij de vaststelling van de jaarrekening 2025 wordt voorgesteld een reserve toekomstige tekorten in te stellen van 4 miljoen euro. Met deze reserve kunnen we incidentele meevallers beschikbaar houden voor het opvangen van verwachte financiële nadelen in

de komende jaren. In deze voorjaarsnota wordt de reserve ingezet als dekking optie voor het jaar 2027.

Veilig Thuis Groningen werkt aan een verbeterplan op basis van onderzoek naar normen en productie, met aanbevelingen van AEF. De voorgestelde verbeteringen leiden tot een structurele toename van kosten voor de Groninger gemeenten.  Voorzitter, voorkomen is beter dan genezen. Herziening omgevingsvisie Midden-Groningen. Kunnen ons vinden om de kosten, die hiervoor in 2027 gemaakt worden te dekken uit de reserve Investeringsfonds Dorpen en Wijken

Nedersaksenlijn & Novex. Realisatie van genoemde spoorverbinding kan kansen op leveren voor de regio en gemeentes, waaronder Midden-Groningen. Het kan een mooi strategisch project worden met grote impact op de fysieke leefomgeving en zal kansen bieden voor gebiedsontwikkeling en versterking van de brede welkvaart. Het college moet niet op een rijdende trein springen, maar bij vertrek instappen.

Inzet CDOKE-middelen en instellen reserve.Om te borgen dat de middelen ook in de toekomst ingezet kunnen worden voor de energie-en duurzaamheidsopgave, wordt voorgesteld een reserve in te stellen. Hiermee kunnen middelen die in het begrotingsjaar niet worden benut, beschikbaar blijven voor inzet in latere jaren. Kunnen ons vinden om 2 miljoen euro te storten in deze reserve.

Inzet reserve Toekomstige tekorten. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2025 wordt voorgesteld een reserve toekomstige te korten in te stellen van 4 miljoen euro. Dit is bedoeld om incidentiele meevallers beschikbaar te houden voor het opvangen van verwachte financiële nadelen in de komende jaren. In deze voorjaarsnota wordt de reserve ingezet als dekkingsoptie voor het jaar 2027. 2,3 miljoen euro waarmee het begrotingssaldo voor 2027 sluitend wordt gemaakt. Dit is een incidenteel karakter.

Doen we dit niet dan moeten we na al wederom onze inwoners extra gaan belasten. Daarom kan de fractie van GemeenteBelangen zich achter dit voorstel scharen.

Voorzitter, Bijlage 3 investeringen 2027. We voeren een bedrag op van 896.000 euro voor vervanging van tractie. Dit is een fors bedrag dat we moeten afschrijven in een periode van 8 tot en met 10 jaar. We weten dat we ons wagenpark moeten verduurzamen, echter moet dit stapsgewijs en financieel beheersbaar blijven.

Rest ons nog een vraag over de stand van zaken brandweer museum. Het vorige college gaf aan dat men niet letterlijk en figuurlijk op straat komt te staan. Deelt het huidige college deze mening. En zo ja wat is de huidige stand van zaken? Graag reactie van de portefeuillehouder.

Tot slot voorzitter,

Samen bouwen aan morgen is ook realistisch kijken wat we wel kunnen uitvoeren op de korte termijn en wat we moeten uitvoeren op de langere termijn.

Veel zal afhangen van politiek Den-Haag en of de gemeentes voldoende financiële middelen ontvangen voor uitvoering van de wettelijke taken?

Tot zover in eerste termijn.

Jan Velthuis, fractievoorzitter GemeenteBelangen Midden-Groningen